غربالگری اتیسم
اختلال طیف اتیسم (Autism Spectrum Disorder) یکی از اختلالات رشدی عصبی است که بر نحوهی برقراری ارتباط، تعامل اجتماعی و الگوهای رفتاری کودک تأثیر میگذارد. تشخیص زودهنگام اتیسم میتواند نقش تعیینکنندهای در بهبود کیفیت زندگی و رشد مهارتهای ارتباطی و شناختی کودک داشته باشد.
غربالگری اتیسم اولین و حیاتیترین گام در این مسیر است. هدف از غربالگری، شناسایی زودهنگام نشانهها و احتمال وجود اختلال طیف اتیسم در کودکان خردسال است، پیش از آنکه علائم شدیدتر شوند یا فرصت طلایی مداخله از بین برود.
در مرکز اتیسم فریحا به مدیریت دکتر فاطمه خاندانی – تنها ارزیاب و غربالگر رسمی اتیسم در تهران با مجوز سازمان بهزیستی – فرآیند غربالگری با بهرهگیری از ابزارهای علمی معتبر بینالمللی مانند M-CHAT-R/F، ADI-R و CARS انجام میشود. این آزمونها با هدف بررسی جنبههای گوناگون رشد مانند ارتباط کلامی، تماس چشمی، بازی، پاسخ به صدا و درک هیجانات طراحی شدهاند.
در طول غربالگری، والدین نیز نقش مهمی دارند. گفتوگو با خانواده و بررسی تاریخچهی رشد کودک بخشی از ارزیابی است که به درک کاملتری از وضعیت رفتاری و رشدی کودک کمک میکند. در پایان فرایند، نتیجهی غربالگری بهصورت گزارش تخصصی در اختیار خانواده قرار میگیرد که شامل درصد احتمال وجود اتیسم، سطح خطر، و پیشنهادهای بعدی برای ارزیابی یا مداخله تخصصی است.
یکی از نکات کلیدی دربارهی غربالگری اتیسم این است که هرچه تشخیص زودتر انجام شود، مداخله زودتر آغاز میشود و احتمال بهبود مهارتهای ارتباطی، گفتاری و اجتماعی کودک افزایش مییابد. بسیاری از خانوادهها پس از ارزیابیهای اولیه و شروع مداخلات مناسب، پیشرفت چشمگیر فرزندشان را مشاهده کردهاند.
غربالگری اتیسم معمولاً در سنین ۱۸ تا ۲۴ ماهگی توصیه میشود، اما در هر سنی که والدین نسبت به رفتارهای متفاوت یا تأخیرهای رشدی نگران باشند، انجام آن ضروری است.
دکتر خاندانی با بیش از ۸ سال تجربهی تخصصی در زمینهی اتیسم، این فرایند را با دقت علمی، آرامش، همدلی و احترام به والدین و کودک انجام میدهد تا نتایج دقیق و قابلاعتماد حاصل شود.
هدف نهایی از غربالگری، تنها تشخیص نیست، بلکه فراهمکردن نقشهی راهی برای رشد، آموزش و توانمندسازی کودک است — تا هر کودک بتواند فرصت تجربهی زندگی شاد، مفید و پرامید را داشته باشد
